Dziecko samodzielnie próbuje stawiać pierwsze kroki. Trzymane za jedną rękę chodzi. Dziecko chwyta dwa małe przedmioty jedną ręką, zaczyna posługiwanie się przedmiotami zgodnie z ich budową i funkcją.
Rozwój procesów poznawczych
Próbuje chwycić przedmiot, mimo iż w obu dłoniach trzyma już dwa przedmioty. Buduje wieżę zestawiając 2 klocki razem, burzy wieżę ustawioną przez dorosłego. Dziecko potrafi skupić uwagę przez 5-10 minut.
Rozwój mowy
Wymawia ze zrozumieniem pierwsze dwa lub trzy słowa z powtarzaną sylabą np.ma-ma, ba-ba, ta-ta.
Rozwój kontaktów społecznych
Rozumie kilka prostych poleceń w znanych sytuacjach i wykonuje je np. przy jedzeniu "otwórz buzię", "podaj rączkę".
15 miesiąc
Rozwój ruchowy
Dzieco chodzi chodzi samo niepewnie, często się przewraca. Raczkuje po schodach wchodząc tylko na górę.
Rozwój procesów poznawczych
Otwiera i zamyka pudełka i szufladki, ściąga, gromadzi i rozrzuca różne przedmioty wokół siebie. Dziecko buduje wieżę z 2 klocków. Naśladuje bazgranie ołówkiem.
Rozwój mowy
Zaczyna używać słów dźwiękonaśladowczych na przykład "hau-hau", "pi-pi". Mówi ze zrozumieniem kilka słów dwusylabowych.
Rozwój kontaktów społecznych
Dziecko wykonuje różne proste polecenia. Sygnalizuje o swoich potrzebach fizjologicznych najczęściej po fakcie. Zwraca uwagę na auto przejeżdżające obok.
18 miesiąc
Rozwój ruchowy
Dziecko w tym okresie jest bardzo ruchliwe, wszystkiego dotyka, może zniszczyć różne przedmioty przez nieuwagę. Chodzi i biega dość sztywno. Wchodzi po schodach z pomocą dorosłej osoby, samodzielnie wspina się na niskie przedmioty (krzesła, tapczan). Przenosi zabawki z miejsca na miejsce. Odwraca kartki z książki. Bazgrze spontanicznie ołówkiem po papierze.
Rozwój procesów poznawczych
Jest bardzo ruchliwe, interesuje się otoczeniem, wszystko dotyka, ściąga. Przenosi, lub przewozi klocki z miejsca na miejsce. Ciągnie za sobą zabawki na sznurku. Przewraca kartki książki po kilka i zwraca uwagę na obrazki.
Rozwój mowy
Wypowiada kilkanaście wyrazów w tym wyrazy dźwiękonaśladowcze, na przykład tik-tak, hau-hau. Wyraża żądanie gestem lub słowem (dalej, nie, to). Pokazuje różne części ciała na lalce.
Rozwój kontaktów społecznych
Sygnalizuje swoje potrzeby fizjologiczne, woła że chce zrobić siusiu. Zwraca uwagę na przechodniów, samoloty. Próbuje samodzielnie posługiwać się łyżką.
21 miesiąc
Rozwój ruchowy
Dziecko wchodzi po schodach samo trzymając się poręczy a schodzi ze schodów z obustronnym podparciem z pomocą dorosłego. Przykuca przy zabawie. Dziecko ustawia wieżę z 4-5 klocków, zaczyna szeregować klocki poziomo.
Rozwój procesów poznawczych
Pokazuje obrazki w książce. W zabawie zaczyna naśladować dorosłych.
Rozwój mowy
Używa około dwudziestu słów, które wymawia po swojemu. Składa wypowiedzi z dwóch słów np. żądanie, pokazywanie czegoś ciekawego (pokaż lalę).
Rozwój kontaktów społecznych
Dziecko złości się i krzyczy w sytuacjach, gdy nie potrafi słowami wyrazić swego życzenia. Sygnalizuje o swych potrzebach fizjologicznych zwykle już w porę jednak może czasami zmoczyć
24 miesiąc
Rozwój ruchowy
Dziecko chodzi i biega pewnie, schodzi po schodach bez pomocy dorosłego oparte o poręcz dostawiając jedną nogę do drugiej (krok dostawny). Dziecko umie już kopać piłkę na polecenie słowne. Buduje wieżę z 6 klocków. Chętnie bazgrze
Rozwój procesów poznawczych
Naśladuje w zabawie proste czynności dorosłych, np. karmi, gotuje. Chętnie bazgrze, na papierze rysuje kreski. Dziecko na obrazku przedstawiającym lalkę wskazuje trzy części ciała. Dziecko wymienia na obrazku nazwy znanych przedmiotów.
Rozwój mowy
Dziecko w mowie używa około 300 wyrazów i przestaje mówić po swojemu. Dziecko zaczyna mówić prostymi 2-3 wyrazowymi zdaniami. Zaczyna odmieniać wg przypadków i czasów.
Rozwój kontaktów społecznych
Dziecko jest bardziej zrównoważone uczuciowo, domaga się pieszczot i czułości. Pilnuje swojej własności określając słowami: to moje. Wie co do kogo w domu należy. Nie współdziała w zabawie z dziećmi, ale lubi pomagać dorosłym w codziennych czynnościach.
30 miesiąc
Rozwój ruchowy
Dziecko w tym wieku chodzi po linii prostej, chodzi po schodach stawiając na przemian nogi. Biega na przód lub zostaje w tyle, gdy chodzi po ulicy. Potrafi przenosić naczynie z wodą. Buduje wieżę z 8 klocków i nazywa to co zbudował. Potrafi nawlekać na sznurek duże korale, zapinać i rozpinać duże guziki. Rysuje kreski pionowe i poziome.
Rozwój procesów poznawczych
Dziecko rozpoznaje drogę do domu. Nauczone zapamiętuje krótki wierszyk. Powtarza 2 cyfry oraz wskazuje 4 części ciała. Popycha zabawki przed sobą, dobrze nimi kierując. Lubi rysować palcem spirale, kreski.
Rozwój mowy
Mówi zdaniami z 3 do 5 wyrazów używając form gramatycznych często nieprawidłowo. Potrafi powiedzieć krótki wierszyk, opowiada o swoich przżyciach.
Rozwój kontaktów społecznych
Dziecko wykonuje szereg kolejnych czynności z życia codziennego (zabawa naśladowcza). Chce wszystko robić sam i przestrzega, by wszystko odbyło się wg ustalonego porządku np pilnuje swojego miejsca przy stole, swojego nakrycia, kolejności i czynności przy myciu rąk itp. Bawi się z innymi dziećmi. W tym okresie pojawia się wzmożona agresywność w stosunku do innych dzieci, dziecko złości się i wyrywa innym zabawki. Dziecko jest wrażliwe na pochwały lub nagany słowne.
36 miesiąc
Rozwój ruchowy
Dziecko umie stać na jednej nodze. Podskakuje, maszeruje, biega przy muzyce i przeskakuje przez sznurek umieszczony 5 cm nad podłogą. Buduje most z klocków. Lepi z plasteliny kule, wałeczek, placuszek posługując się przy tym ręką dominującą. Rzuca piłkę nie tracąc równowagi. Lubi bawić się w piasku, toczyć wałeczki i kulki z gliny, plasteliny. Rysuje kształty zamknięty, pierwsze głowonogi. Buduje domki w dóch wymiarach.
Rozwój procesów poznawczych
Wymienia i nazywa przedmioty i czynności widoczne na obrazku. Powtarza 3 cyfry i zdania z 6 sylab. Potrafi z pamięci powtórzyć krótkie opowiadanie. W tym okresie dziecko zadaje wiele pytań (wiek pytań). Używa przyimków i spójników, używa zaimka "my". Dziecko zaczyna używać zdań złożonych, buduje wypowiedzi wielowyrazowe. Nazywa to co narysowało
Rozwój mowy
W codzienne mowie używa około 1000 wyrazów, używa przyimków i spójników, mówi o sobie "ja", używa zaimka "my". Buduje wielowyrazowe zdania złożone podrzędnie stosując się do zasad gramatki. Swobodnie porozumiewa się z otoczeniem.
Rozwój kontaktów społecznych
Dziecko jest dość samodzielne, samo je, myje się nie mocząc ubrania, ubiera się i rozbiera jak również sznuruje buty. W tym okresie dziecko jest bardziej opanowane, spokojne, radosne, bawi się z innymi dziećmi w małych, 2-3 osobowych grupach. Organizuje zabawę tematyczną np. w chodzenie po zakupy, gotowanie. W kontaktach z dorosłymi przejawia upór, negatywizm, przekorę. Bawi się samo spokojnie. Dziecko lubu patrzeć na robotników pracujących przy jakiejś maszynie np dźwig. Dziecko raczej nie moczy się w nocy.
4 latka
Rozwój ruchowy
Dziecko samodzielnie schodzi ze schodów stawiając naprzemiennie nogi, biega i obraca się nie tracąc równowagi. Potrafi stać na jednej nodze lub na niej podskakiwać. Buduje most z 5 klocków, dobrze posługuje się nożyczkami, rysuje człowieka z 3-5 części
Rozwój procesów poznawczych
Wskazuje przedmioty na obrazku wg ich funkcji. Opisuje obrazek wymieniając spontanicznie kilka przedmiotów bądź określając czynności. Wskazuje podobieństwa i różnice na obrazku, potrafi pokazać przedmiot różniący się od innych. Rozróżnia kształty geometryczne.
Rozwój mowy
Posługuje się dłuższymi zdaniami, rozmawia z dorosłymi. Liczy do 5 na pamięć. Powtarza 5 liczb jednocyfrowych.
Rozwój kontaktów społecznych
Chętnie włącza się do zabawy i współpracy w grupie, zaczyna współdziałać odgrywając przydzielone mu role. Samodzielnie ubiera się, potrafi samo załatwić swoje czynności fizjologiczne w toalecie.
5 lat
Rozwój ruchowy
Dziecko jest coraz bardziej sprawne fizycznie, jednak często może sobie zrobić krzywdę przez nieuwagę. Potrafi chwycić piłkę, skakać na jednej nodze, jeździć na dwukołowym rowerze, wrotkach, nartach
Rozwój procesów poznawczych
Dziecko sprawnie składa papier po przekątnej wg wzoru. Składa rozcięty obrazek. Wykonuje proporcjonalne kopie figur geometrycznych. Potrafi przerysować figurę o ostrych kątach (np.rójkąt). Rysuje człowieka składającego się z conajmniej 10 szczegółów. Dziecko w tym okresie umie już szczegółowo opowiedzieć zdarzenie, program telewizyjny.
Rozwój mowy
Dziecko powtarza zdanie z 12-13 sylab. Podaje definicję słowa przez użytek. Moduluje głos. Potrafi liczyć na pamięć powyżej 10.
Rozwój kontaktów społecznych
Dziecko jest coraz bardziej aktywne intelektualne. W szybkim tempie rozwija się wyobraźnia, zdolność fantazjowania czy też myślenie konkretno- wyobrażeniowe. Dziecko potrafi już samodzielnie wykonać proste czynności porządkowe (np.wynieść śmieci, posprzątać pokój).