Progesteron

Najogólniej pisząc , PROGESTERON jest to hormon produkowany w zwiększonych ilościach przez jajniki po owulacji oraz przez łożysko kobiety ciężarnej.



Progesteron (luteina) - steroidowy żeński hormon płciowy wytwarzany przez ciałko żółte i łożysko (w czasie ciąży). Najważniejszy hormon wydzielany przez gonady (jajniki i jądra).

Wydzielanie progesteronu wzrasta po owulacji, co

* przygotowuje błonę śluzową macicy na przyjęcie zapłodnionego jaja
* hamuje skurcze macicy
* wstrzymuje dojrzewanie pęcherzyków Graafa.

W warunkach fizjologicznych progesteron jest wytwarzany w zluteinizowanych komórkach ziarnistych ciałka żółtego jajnika, w zespólni kosmków łożyska od około 14-18 tygodnia ciąży, w warstwie pasmowatej i siatkowatej kory nadnerczy oraz w ośrodkowym układzie nerwowym. Ciałko żółte jajnika wytwarza progesteron w drugiej fazie cyklu płciowego w ilościach wzrastających od około 5 do 55 mg na dobę w 20-22 dniu cyklu i zmniejszających się do 27 dnia cyklu. Wydzielanie progesteronu przez ciałko żółte odbywa się pulsacyjnie.








Znaczenie

Hormon ten umożliwia implantację zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy i utrzymanie ciąży. Jeśli do ciąży nie dojdzie, wydzielanie progesteronu zmniejsza się i dochodzi do menstruacji. W przeciwnym wypadku progesteron zaczyna być wytwarzany także przez łożysko i do piątego miesiąca ciąży jego produkcja jest na tyle duża, że ciałko żółte nie jest niezbędne do dalszego utrzymania ciąży.

Działanie

W organizmie kobiety progesteron działa poprzez specyficzne receptory zlokalizowane m.in. w macicy, gruczołach sutkowych, OUN (ośrodkowy układ nerwowy) i przysadce mózgowej. Ludzki receptor dla progesteronu występuje jako dwie izoformy: PR-A i PR-B. PR-A może pełnić rolę zarówno inhibitora, jak i aktywatora transkrypcji, co tym samym umożliwia różne działania tkankowe.

Najważniejsze efekty oddziaływania progesteronu na narząd rodny to:

* ułatwianie owulacji, poprzez dokonywanie proteolizy ściany pęcherzyka Graafa;
* sekrecyjna przemiana endometrium, umożliwiająca implantację zapłodnionego jaja;
* hamowanie nadmiernego rozrostu endometrium pod wpływem działania estrogenów;
* cykliczne zmiany w nabłonku jajowodów, szyjki macicy i pochwy.

Progesteron działa synergistycznie z estrogenami na gruczoł sutkowy, pobudzając wzrost pęcherzyków gruczołowych i nabłonka przewodów oraz uczestnicząc w ekspresji receptorów niezbędnych do laktacji. Progesteron jest hormonem niezbędnym do utrzymania ciąży przez cały okres jej trwania:

* hamuje odpowiedź immunologiczną matki na antygeny płodu,
* jest substratem do produkcji gliko- i mineralokortykoidów płodu,
* inicjuje poród, znosi samoistną czynność skurczową ciężarnej macicy.

Inne metaboliczne efekty oddziaływania progesteronu to:

* podwyższanie temperatury ciała, stymulacja oddychania,
* obniżanie stężenia aminokwasów w surowicy,
* normalizacja poziomu glukozy w surowicy,
* działanie przeciwandrogenne, polegające na hamowaniu aktywności 5alfa reduktazy, przekształcającej testosteron w dihydrotestosteron.

Prekursorem progesteronu jest cholesterol syntetyzowany z acetylo-CoA oraz pochodzący z lipoprotein o niskiej gęstości frakcji (LDL). W błonie wewnętrznej mitochondriów cholesterol pod wpływem LH ulega konwersji do pregnenolonu, który jest bezpośrednim prekursorem progesteronu.

Metabolizm

Metabolizm progesteronu odbywa się głównie w wątrobie (gdzie około 90% hormonu podlega efektowi pierwszego przejścia), również w nerkach i w śladowych ilościach w innych narządach, np. w mięśniach. W wyniku redukcji w pozycji 5 beta w pierścieniu A powstają glukuroniany, które po uwolnieniu do krwi przechodzą do moczu, skąd głównie jako glukuronian pregnandiolu wydalane są na zewnątrz organizmu (50-60% metabolitów). W wyniku redukcji w pozycji 5 alfa powstaje w hepatocytach, jak i poza wątrobą, 5 alfa dihydroprogesteron, który po koniugacji z kwasem siarkowym jest wydzielany do żółci i wydalany z kałem (10% metabolitów).

Około 96-99% progesteronu występuje w postaci związanej z białka osocza - w około 50-54% z albuminami i w 43-48% z transkortyną. Stężenia progesteronu w surowicy pomiędzy 5-15 ng/ml, odpowiadające fizjologicznej wczesnej fazie lutealnej są wystarczające do dokonania przemiany sekrecyjnej endometrium i utrzymania ciąży. Po podaniu dopochwowym 100 mg progesteronu, hormon osiąga maksymalne stężenia w surowicy po ok. 6-7 godz. od podania i stężenia te wynoszą średnio 10,1 ą 4,7 ng/ml. AUC (area under the curve) dla progesteronu podawanego dopochwowo (100 mg) wynosi 77,16 ą 49,02 ng/h/ml-1. Okres półtrwania z surowicy progesteronu podawanego dopochwowo wynosi około 13 godz.

Po podaniu dopochwowym progesteron jest bezpośrednio transportowany do endometrium macicy, które jest fizjologicznym miejscem magazynowania hormonu. Transport progesteronu z pochwy do macicy może odbywać się w mechanizmie bezpośredniej dyfuzji do tkanek endometrium, transportu przezszyjkowego, transportu z krążeniem żylnym i limfatycznym lub ułatwionej dyfuzji przeciwprądowej z naczyń limfatycznych i żylnych do układu tętniczego macicy. Stężenia progesteronu w tkance endometrium (wyrażane w ng/mg białka) są wyższe po podaniu dopochwowym niż po podaniu domięśniowym. Z endometrium progesteron w zależności od zapotrzebowania organizmu jest stopniowo uwalniany do krążenia systemowego. Progesteron podawany dopochwowo przechodzi do krążenia systemowego i omija metabolizm wątrobowy.

Farmakologia

Synteza

Progesteron jest syntetycznie otrzymywanym naturalnym hormonem ciałka żółtego jajnika.

Zastosowanie

W lecznictwie progesteron stosowany jest zapobiegawczo przy ryzyku poronienia, niewydolności ciałka żółtego, zatruciu ciążowym, zaburzeniach miesiączkowania.



żródło

PROGESTERON NORMY: nmol/l


faza folikularna < 0,6 - 3,6

owulacja 1,5 - 5,5

faza lutealna 3,0 - 68,0

menopauza < 0,6 - 3,2






Na tej stronie
możemy przeczytać , że :
Początek ciąży to okres burzliwych przemian hormonalnych w Twoim organizmie, związanych z wytwarzaniem, początkowo przez jajniki, a następnie przez łożysko, dużych ilości hormonów potrzebnych do prawidłowego rozwoju i utrzymania ciąży. Ten wzrost poziomu hormonów (progesteron i estrogeny) wywołuje szereg zmian w czynności poszczególnych układów i narządów, co pozwala Twojemu organizmowi przystosować się do nowej sytuacji, jaką jest ciąża, i stwarza dla rozwijającego się dziecka optymalne warunki. To przestrojenie hormonalne organizmu wpływa także na zmianę Twojego samopoczucia.