Celiakia
Celiakia - nietolerancja na gluten
Gluten to odżywcze białko roślinne znajdujące się w ziarnach, takich popularnych zbóż, jak: pszenica, owies, jęczmień, żyto, gryka, itp. U niektórych białko to drażni jelita i powoduje biegunki, wymioty i bóle brzucha.
OBJAWY NIETOLERANCJI POKARMOWEJ
Nietolerancja pokarmowa to dolegliwe zaburzenie wchłaniania pokarmu w jelitach. Najczęściej występuje u dzieci. Oznacza niezdolność układu pokarmowo-trawiennego do strawienia i wchłonięcia do krwi zjedzonych składników pokarmowych. Konieczne staje się wyeliminowanie drażniącego śluzówkę jelit pokarmu z diety. Dla leczenia tego zaburzenia wchłaniania stosuje się tzw. dietę eliminacyjną.
Typowe objawy nietolerancji pokarmowej (celiakii):
- brak apetytu
- stolce obfite, półpłynne stolce z dużą zawartością śluzu, tłuszczów
- biegunka – często gwałtowna
- wymioty
- bóle brzucha
- zahamowanie wzrostu
- zmiany usposobienia - drażliwość
Alergia - czy nietolerancja pokarmowa?
Niekiedy nie możemy odróżnić alergii od nietolerancji pokarmowej. Objawy są podobne. Jednak w wielu przypadkach zaburzenia pokarmowe – wymioty, biegunki, ból brzucha wywołuje nie uczulenie, lecz tzw. nietolerancja układu trawiennego na jakiś pokarm lub jego składnik. Warto też pamiętać, że biegunkę i wymioty może również wywołać zakażenie chorobotwórczymi drobnoustrojami (bakteryjne lub wirusowe), zakażenia pasożytami, czy choćby psychiczny wstręt do danego pokarmu.
CELIAKIA - NIETOLERANCJA NA GLUTEN
Celiakia jest chorobą charakteryzującą się trwałą nietolerancją glutenu .
w tej chorobie pod wpływem glutenu dochodzi do zaniku błony śluzowej jelita, a w efekcie do zaburzeń trawienia i wchłaniania wielu składników pokarmowych.
Mechanizm chorobowy
Cechą charakterystyczną celiakii jest glutenozależność. Oznacza ona ustępowanie zmian pod wpływem diety bezglutenowej i nawracanie objawów, gdy diety tej się zaniecha.
Gluten to cenne odżywczo białko roślinne znajdujące się w ziarnach zbóż, takich jak pszenica, owies, jęczmień i żyto. Ostatnio stały się popularne w przetwórstwie spożywczym pszenice wysokoglutenowe, z których mąka daje sie uformować w smaczny makaron bez tradycyjnego udziału jajek, które zawierają cholesterol. W przewodzie pokarmowym osoby zdrowej białko to nie przynosi żadnej szkody. Natomiast u dotkniętych wrodzoną cechą nietolerancji glutenu uszkadza kosmki jelitowe, doprowadzając do ich całkowitego zaniku, a to powoduje zaburzenia trawienia i wchłaniania.
Przyczyny celiakii
Celiakia jest jedną z najczęstszych chorób uwarunkowanych genetycznie. Występuje z częstością 1 : 300 urodzeń!!!!!!!!!!!! (dzis panika na tym pukncie). Obecnie szacuje się, że na jednego pacjenta z rozpoznaną celiakią przypada blisko 20–30 osób z celiakią nierozpoznaną, utajoną. Przypuszcza się, że toksyczność glutenu dla błony śluzowej jelita wynika z defektu immunologicznego – nieprawidłowości limfocytów T.
Objawy celiakii
Celiakia ujawnia się zazwyczaj miedzy 9. a 24. miesiącem życia, zależnie od wieku, w którym wprowadzono do diety gluten.
Typowe objawy:
• nieprawidłowe wypróżnienia (obfite, półpłynne stolce z dużą zawartością tłuszczów i śluzu);
• zahamowanie wzrostu (masy ciała i wysokości);
• brak łaknienia;
• zmiany usposobienia (drażliwość).
Celiakalna” sylwetka ciała dziecka
Przy dłużej trwającej chorobie pojawia się „celiakalna” sylwetka ciała: duży brzuch, wysklepiony ponad klatkę piersiową, zawieszony na chudych kończynach, a także niedokrwistość i tężyczka z niedoboru źle wchłanianych substancji odżywczych i witamin. Jednak te ekstremalne objawy celiakii nie zdarzają się obecnie często.
”Niema” postać celiakii
W rozpoznanych przypadkach choroby przeważa tzw. „niema” postaćceliakii. Dotyczy ona chorych, u których stwierdza się zanik błony śluzowej jelit przy braku objawów lub występowaniu nietypowych bądź bardzo skąpych. Do najistotniejszych objawów tej „niemej” postaci choroby należą: niedobór wzrostu, niedokrwistość, krzywica, bóle brzucha, opóźnione dojrzewanie płciowe, afty w jamie ustnej, ubytki szkliwa, męczliwość, apatia.
Rozpoznanie celiakii u dzieci opiera się na:
1) wykazaniu, że wystąpienie objawów chorobowych ma związek z wprowadzeniem do diety dziecka produktów zawierających gluten;
2) stwierdzeniu „płaskiej” śluzówki jelit (w biopsji jelita cienkiego);
3) wykazaniu obecności swoistych przeciwciał – antyendomyzjalnych lub antyretikulinowych.
Należy jednak pamiętać, że swoiste dla celiakii przeciwciała pojawiają się tylko w czasie stosowania diety z glutenem. Jeżeli badanie krwi zostanie wykonane po zastosowaniu diety bezglutenowej, szanse na ich wykrycie maleją. W sytuacjach wątpliwych, np. u dzieci, u których nieprawidłowo wprowadzono dietę bezglutenową przed wykonaniem biopsji jelita, niekiedy będzie jeszcze konieczny test prowokacji dietą zawierającą gluten. Stwierdzenie prawidłowej śluzówki jelita cienkiego po 2 latach prowokacji wyklucza celiakię.
Rozpoznanie celiakii u dorosłych
Celiakię u dorosłych można rozpoznać na podstawie biopsji jelitowej , a następnie kolejnej biopsji w celu udokumentowania odnowy atroficznych kosmków po 3-6 miesiącach diety bezglutenowej. Celowym jest powierdzenie diagnozy porzez dokonanie jednoczesnych badań serologicznych na wykrycie przeciwciał antyendomysialnych w surowicy krwi.
Leczenie celiakii
Podstawą leczenia celiakii jest dieta bezglutenowa, eliminująca gluten – czynnik odpowiedzialny za powstawanie objawów chorobowych. W początkowej ostrej fazie choroby, zwłaszcza u najmłodszych dzieci, konieczne jest jednoczesne stosowanie diety bezglutenowej i bezmlecznej.
Po 4–6 tygodniach stosowania diety eliminacyjnej, zależnie od stopnia zniszczenia kosmków, można się spodziewać poprawy stanu zdrowia. Czasami jednak na odnowę kosmków i całkowite ustąpienie objawów klinicznych trzeba czekać nawet 3 miesiące.
DIETA ELIMINACYJNA BEZGLUTENOWA
Polega na wyeliminowaniu produktów spożywczych ze zbóż zawierających gluten: pszenicy, jęczmienia, owsa i żyta
Najczęstsze wskazania do diety bezglutenowej to:
• celiakia,
• przewlekłe biegunki, o nieznanych przyczynach
• niektóre postacie alergii na białka mleka krowiego (przebiegające z zanikiem błony śluzowej jelita cienkiego).
Produkty spożywcze dozwolone w diecie bezglutenowej :
• Mleko i przetwory mleczne (śmietana, sery białe i dojrzewające, napoje mleczne typu jogurt lub kefir), chyba że stwierdzono alergię lub nietolerancję mleka krowiego.
• Mięso, wędliny, drób, jaja, ryby, pod warunkiem że do ich przygotowania nie dodano produktów zawierających gluten.
• Kasza, mąka i skrobia kukurydziana; mączka ziemniaczana; ryż, mąka ryżowa, płatki i kleiki ryżowe; proso, kasza jaglana, tapioka, sago, bataty; kasza i mąka gryczana; mąka sojowa; skrobia pszenna bezglutenowa, makarony bezglutenowe.
• Masło, tłuszcze roślinne i zwierzęce.
• Warzywa i owoce.
• Soki owocowe i warzywne.
• Słodycze: landrynki, lizaki, dropsy, pastylki miętowe, twarda czekolada (mleczna, gorzka).
• Żelatyna czysta, galaretki, budynie, kisiele z mąki ziemniaczanej, ryżowej, kukurydzianej.
• Drożdże lub bezglutenowy proszek do pieczenia, ewentualnie węglan sodu (soda oczyszczana).
Zabronione produkty spożywcze w diecie bezglutenowej :
• Mąka pszenna i jej przetwory, makarony, otręby pszenne; mąka żytnia i jej przetwory; kasza manna; jęczmień i jego przetwory (kasza mazurska, perłowa, pęczak); owies i jego przetwory (płatki owsiane).
• Czekolada nadziewana, batony, cukierki nadziewane, gdyż mogą zawierać dodatek mąki, łomu waflowego, słodu, białka roślinnego itp.
• Guma do żucia każdego typu.
Uwaga! Wszystkie produkty bezglutenowe powinny być przebadane na zawartość glutenu i oznaczone symbolem przekreślonego kłosa.
Urozmaicona dieta bezglutenowa zapewnia prawidłowy rozwój dziecka, chociaż wykazano gorsze wchłanianie żelaza z produktów zawierających ryż i kukurydzę niż z innych zbóż. Dodatek owoców i warzyw bogatych w witaminę C oraz mięsa i jego przetworów zapewnia odpowiednią ilość żelaza i zapobiega niedokrwistości.
POWRÓT DO ZDROWIA – CO DALEJ?
Gdy uda się wyeliminować objawy nietolerancji pokarmowej
Po powrocie do pełnego zdrowia rodzice zadają sobie pytania: Czy można rozszerzyć dietę i wprowadzić produkty zbożowe? Czy np. dietę bezglutenową trzeba stosować przez całe życie? Czy uczulenie na mleko krowie zaniknie, czy też jest to choroba na całe życie?
W przejściowej nietolerancji glutenu
U części chorych mamy do czynienia z przejściową nietolerancją glutenu. Termin ten rezerwowany jest do okresowych nietolerancji będących powikłaniem infekcji zakaźnych przewodu pokarmowego (wirusowych, bakteryjnych, pasożytniczych). W wyniku infekcji może bowiem dojść do uszkodzenia kosmków jelitowych odpowiedzialnych za efektywne wchłanianie składników pokarmu do krwi. Objawy są podobne jak przy wrodzonej nietolerancji glutenu. Jednakże, w odróżnieniu od autentycznej celiakii – po wyleczeniu przy pomocy diety eliminacyjnej - powtórne wprowadzenie glutenu nie powoduje u tych pacjentów ponownego zaniku kosmków. W tych sytuacjach nie ma potrzeby stałego stosowania diety bezglutenowej.
W przypadku celiakii, czyli trwałej nietolerancji glutenu
W przypadku stwierdzenia trwałej nietolerancji konieczne jest stosowanie diety bezglutenowej przez całe życie. Oznacza to trwałą eliminację z jadłospisu pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa oraz wszystkich ich wymienionych wyżej przetworów. Dozwolone są natomiast inne wymienione wyżej produkty zbożowe: kukurydza, ryż oraz wszystkie ich przetwory, a także soja, proso, gryka, sorgo, mąka ziemniaczana, tapioka.
oprac. mgr Edward Ozga Michalski
konsultacja dr n med. Janusz Ciok
gastrolog
zrodlo:
REKLAMA
Linki widoczne tylko dla zalogowanych użytkowników Zarejestruj się
Odpowiedź z Cytatem
i przenieść na zdrowie maluchów 
joannaz :
ja wiem ze ona moze wcale nie miec tego ale wole wiedziec i cenne rady mamusiek chetnie przyjme 
